Ik zag een gesprek van Ajahn Sumedho met een aantal van zijn toehoorders. Sumedho is een Theravada monnik en komt uit de Thaise bostraditie. Van oorsprong Amerikaan, nu verblijvend in Engeland in het klooster Amaravati. 92 jaar intussen, maar ik kijk af en toe met veel waardering en warmte naar zijn toespraken.
Hij sprak deze keer over het vertrouwen in de Dharma, die altijd is wat het is; zoals hij niet nalaat elke keer weer te benadrukken. Om daar je toevlucht te nemen als je niet meer óp kunt tegen de omstandigheden binnen en buiten je van dit moment. Niet om te ontsnappen of je terug te trekken uit de wereld, maar om werkelijk te zien wat er aan de hand is, zonder teveel meegezogen te worden in onze persoonlijke en geconditioneerde emoties en gevoelens. Om groot gewaarzijn te ontwikkelen en van daaruit te zien wat je te doen staat.
Iemand vroeg: helpt dit als je naar de TV kijkt naar het nieuws?
Opnieuw: neem je toevlucht tot de Dharma en vind daarin rust die er ook altijd is. Hoezeer we ook in verwarring kunnen raken op persoonlijk vlak: ‘Dharma is like this’. En we weten dat het hoe dan ook veranderlijk is.
Niet bedoeld als dooddoener, maar als realiteits-check, ook met betrekking tot je gevoelens en emoties, die er ook gewoon bijhoren.
Vraag: kan dit niet leiden tot onverschilligheid, tot wegkijken?
Antwoord: dat zou onderdrukken zijn van je gevoelens wat heel iets anders is dan gewaarzijn van wat er is. Hij vertelde van zijn eigen actieverleden in Californië ten tijde van de Vietnamprotesten en stelde: hoe kun je vrede en liefde uitdragen als je het zelf niet bent? Zo makkelijk kun je verblind raken door je eigen gelijk, je enthousiasme dat kan omslaan naar fanatisme. Vrede in dewereld is misschien niet mogelijk, maar in onszelf wél en van daaruit kan er iets gebeuren, hoe klein ook.
Ik begrijp wel dat de actievoerders onder ons dit lauwe koek kunnen vinden. Had ik zelf ook gevonden indertijd. Maar ik dacht ook aan Thich Nath Hanh, wie het lukte om activist te zijn en tegelijk een groot gewaarzijn en dito hart te cultiveren ten tijde van de vreselijk oorlog in Vietnam en ook daarna.
Het blijft een klus om overeind en open te blijven in een wereld die niet de jouwe lijkt te zijn, zonder te vervallen in pessimisme, cynisme of onverschilligheid.
Ik hoop dat onze beoefening kan helpen en ondersteunen om oprecht rechtop te blijven en dát te doen wat je vindt dat je moet en kunt doen op dit moment van onze geschiedenis.