Hier volgen wat aanwijzingen voor het reilen en zeilen in de zendo. Deze zijn niet uitputtend, maar voldoende om de boel goed en harmonisch te laten verlopen.  Als je nieuw bent is het goed om rond te kijken en de groep te volgen. Je kunt altijd vragen naar het hoe en waarom van de rituelen en gebruiken.

Rituelen en ceremonies zijn ten eerste bedoeld als ondersteuning en vormgeving van onze beoefening van zazen: om de aandacht te richten en te trainen en een gevoel en ervaring van eenheid te creëren; daarbij hebben ze ook een esthetische werking, die een houding van aandacht en stilte bevorderen.

Het is naast de beoefening van zazen een belangrijk onderdeel van zentraining: om wat vrijer te kunnen worden van eigen voorkeur en afkeer en ‘gewoon’ te doen wat gebruikelijk is of gevraagd wordt.

Om hygiënische redenen is het prettig als je schone kleren en sokken draagt en liever geen korte broeken e.d.

In het algemeen: zo gauw je je in de zendo bevindt, wordt alle gedrag formeel: d.w.z. een oefening van aandacht en eenheid.

  • Houd je plek zo vrij mogelijk: neem geen spullen mee naar binnen om jezelf en de zendo ordelijk te houden. Hoe minder afleiding hoe beter. De voordeur en garderobe gaan altijd op slot, dus je kunt rustig daar alles achter laten. Ook geen flesjes water meenemen: tijdens de kinhin kun je water drinken in de keuken als je wilt. Kleine dingen die je toch mee wilt nemen, graag onder je matje leggen. Wil je een vest of trui meenemen, zorg er dan voor dat die netjes achter je kussen ligt als je die niet aan hebt. Voor de kinhin altijd even je plek ordenen: kussens recht e.d.
  • Als je binnen komt maak je meteen over de drempel een buiging naar de zendo; dan naar je plek lopen: opnieuw een buiging richting zendo en dan gaan zitten. Bij het verlaten van de zendo maak je geen buiging. (We zeggen dan: omdat je de zendo nooit verlaat. Maar omdat je dit vergeet: wel weer een buiging bij het naar binnen gaan……).
  • De oefening van de Hartsurta is veelzijdig. Maar je kunt het misschien het beste samenvatten met: just dó it. Een gelegenheid om je helemaal te geven, je stem te laten klinken en al het andere (inclusief je gène) even opzij te zetten. Kijk of je ook hier een oefening van eenheid, met jezelf én de groep, van kunt maken. De tekst van de sutra kun je lezen als een oproep om je vrij te maken van alle besognes en beslommeringen die je op dat moment bezig houden; om alle ideeën en concepten even achter je te laten. Een soort prelude op je zazenbeoefening waarin je feitelijk hetzelfde doet. Zit actief tijdens het reciteren en doe actief mee is de uitnodiging.
  • Kinhin: lopen op het ritme van je adem helpt bij de langzame kinhin; ook tellen werkt goed. Houd de afstand tot je voorganger dezelfde; m.a.w. houdt het tempo van de groep aan m.n. bij de snelle kinhin. Bij de kleppers als overgang van langzame naar snelle kinhin: sta even stil, maak een buiging en ga over naar snel lopen. Kinhin: alleen maar lopen, heel fysiek, totaal.
  • Altijd als je in de zendo loopt – naar onderhoud of als je de thee doet – loop je in shasshu (zoals je in kinhin loopt). Let hier op want dit wordt vaak vergeten: mooi punt van aandacht!
  • Tijdens de teisho/inleiding is het o.k. om ontspannen te zitten; maar ga niet hangen of liggen.
  • De theeceremonie: hier zitten oneindig veel aandachtsmomenten in: teveel om op te noemen, maar mooi om te onderzoeken en mee te oefenen. Dit is echt een oefening van aandacht en eenheid. Hoe je loopt, de kopjes aanbiedt, aanneemt (eerst een buiging) enz. Als iedereen thee heeft maken we de wave. Als het goed gebeurt, ontstaat er een mooie, vloeiende beweging: de eerste als we de buiging maken, de tweede als de kopjes meteen daarna mee omhoog gaan. Op die manier hoef je je alleen maar bezig te houden met het op het juiste moment buigen. Het kopje komt vanzelf op het goede moment omhoog. Belangrijk: zit met je benen en voeten op de mat. Overigens: iedereen kan de thee doen. Houdt er wel rekening mee dat je daarna geacht wordt de kopjes ook af te wassen.
  • Als laatste: laat je plek achter zoals je die gevonden hebt: twee rechthoekige kussens op elkaar, kapokkussen onder, boekweitkussen boven met de witte biezen naar rechts. Matten in één lijn.

Dit zijn slechts een paar algemene aanwijzingen bedoeld om je verblijf in de zendo te intensiveren en je training serieus te nemen. De zendo kun je zien als een laboratorium waarin je een houding kunt beoefenen die behulpzaam kan zijn in je dagelijkse leven. Dat is de voornaamste functie van alle rituelen.