Leer + Historie + Traditie

Zentrum organiseert al meer dan 30 jaar cursussen en bijeenkomsten voor mensen die willen leren mediteren of die hun ervaring met Zen verder willen verdiepen.

Ook zijn er meerdere keren per jaar introductie cursussen en plannen we extra activiteiten zoals retraites, workshops, studieklassen, open lessen, vrije zazen e.d.

Historie en traditie

Ons onderricht steunt op onze voorgangers. Te beginnen met Boeddha, doorgegeven aan 28 Indiase patriarchen, toen aan Bodhidharma – die Zen van India naar China bracht – vervolgens aan 6 Chinese patriarchen en van daaruit is de Dharma uitgewaaierd over verschillende scholen. Waarschijnlijk is deze lineage mede ontstaan om de scholen een historische basis te geven die terug ging op de Boeddha zelf. Om kritiek te pareren en/of zichzelf te rechtvaardigen. In het begin was het uitsluitend een monniken-aangelegenheid; in het India van rond het begin van onze jaartelling ontstond het Mahayana Boeddhisme, waarbij ook leken werden gezien als volwaardige beoefenaars.

Hoewel in Zen de meeste leraren monnik waren zijn er ook lekenmeesters bekend.
 Er waren ook leraren die zich afzetten tegen teveel ceremonieel, zoals o.a. Ikkyu , Ryukan en Bankei; zij vertegenwoordigen de meer anarchistische inslag van Zen. Tegelijk zit er ook een enorme toewijding in Zen in wat we doen.

In de lineage is een traditie ontstaan om de Dharma door te geven op verschillende manieren.

Dharma transmissie

Eigenlijk vindt transmissie voortdurend plaats: zowel hier in de lessen als ook buiten in ons leven: overal kunnen we leren en beoefenen en vindt het plaats. Waarom dan deze ceremonies? Vooral voor jezelf.
 Als je het gevoel hebt dat je een extra slag wilt maken of een vorm van meer toewijding wilt, kun je zoiets doen als Shoken, Jukai of Tokudo.
Denkai en Shiho krijg je van je leraar, dus dat is een kwestie van rustig afwachten.
Het zijn blijken van vertrouwen en waardering.

Shoken
is voor studenten die zich dieper willen verbinden met het ’gaan van de weg’ en daarbij de ondersteuning van een erkende leraar zoeken. Tijdens een korte en persoonlijke ceremonie, word je officieel leerling waarbij leerling en leraar hun vertrouwen uitspreken in elkaar en in het gaan van de zenweg. Iedereen kan na enige Zentraining shoken vragen bij zijn of haar leraar.

Jukai
is voor studenten die zich uitdrukkelijker willen committeren aan de zenweg. Je neemt toevlucht – zoals dat heet – tot de Drie Juwelen: de Boeddha, de Dharma en de Sangha. Tijdens de ceremonie spreekt de student de intentie uit zich aan de 10 grote voorschriften te willen houden en krijgt hij of zij een boeddhistische naam. De student maakt zelf een rakusu – symbool voor de mantel van Boeddha – die je tijdens de meditaties mag dragen.

Tokudo
is de monnikenwijding waarin een zenstudent Unsui wordt, thuisloos in de zin van: overal thuis en tegelijk niets hebbend, niets wetend en niets verlangend.

Denkai
Denkai is een ceremonie waarin je de 16 voorschriften voor de tweede keer krijgt, maar nu om ze op jóuw beurt door te kunnen geven aan anderen. Denkai is in onze traditie tevens een opstap naar volledige transmissie (Shiho). In de ceremonie ontvang je een paarse rakusu en een lerarenstok als symbolische attributen voor je geautoriseerde leraarschap.

Dit betekent dat je als leraar nu ook officieel studenten kunt aannemen (Shoken) en hen ook de voorschriften mag doorgeven in de Jukai ceremonie.

Een belangrijke en verheugende gebeurtenis voor Zentrum. We hopen zo in Zentrum de Dharmalijn – die traditioneel teruggaat tot aan Shakyamuni Boeddha – voort te zetten. Een lijn die Senko Roshi (Nico Tydeman) middels zijn leraar Genpo Roshi – via Willem en Cornelia heeft voortgezet.

Shiho
is een formele transmissie in de Soto Zentraditie waarin je formeel in de lerarenlijn wordt opgenomen van je eigen leraar; een ‘bloedlijn’ die terug gaat tot Shakyamuni Boeddha.
Het betekent tevens dat je zelfstandig leraar bent en officieel gerechtigd bent om onderricht te geven, om Jukai ceremonies te doen en om studenten aan te nemen (Shoken).

Inka
wordt beschouwd als de uiteindelijke en definitieve bevestiging van de Dharma-overdracht. Vanaf dat moment sta je écht op jezelf, hoewel dat in de praktijk meestal al lang zo was. Maar met Inka wordt dit officieel nog eens bevestigd door je leraar. Wie dit certificaat ontvangt, krijgt daarmee officieel de titel van Roshi, dat letterlijk betekent : Oud kind.

Lineage

De lineage is de bloedlijn die loopt van Boeddha naar de leraren van Zentrum op dit moment. Eigenaar Willem Scheepers beoefent Zen sinds 1977 bij verschillende leraren. O.a. bij Thich Nath Hanh en werd in 1985 student bij Genpo roshi.

In 1995 nam hij Zentrum over van Rients Ritskes die het begin jaren ’90 opgericht had in Utrecht en in 1995 vertrok naar Denemarken. 

Met Nico Tydeman, die in Zentrum kwam lesgeven, ging hij een officiële leraar-student relatie aan.

Zentrum heeft altijd een eigen positie ingenomen in het Zenlandschap van Nederland: een mix van moderne zakelijkheid – erfenis van Rients Ritskes – en de Zentraditie van Willem en Cornelia die via Nico Tydeman en diens leraar Genpo roshi loopt naar Maezumi roshi, een van de
Japanse Zenpioniers van het eerste uur in de VS.

Binnen het zenboeddhisme vind je twee belangrijke stromingen: Rinzai en Soto. Het hart van beide stromingen ligt in de beoefening van zazen, maar er zijn twee belangrijke verschillen te onderscheiden.

De Rinzai school richt zich sterker op de directe ervaring van verlichting. De nadruk ligt op doen, het ervoor gáán, het vuur aanwakkeren en opstoken. Binnen de Soto school is de weg zélf het doel en expressie van verlichting. De toonzetting is wat milder, meer gebaseerd op vertrouwen. Feitelijk vullen ze elkaar aan: je hebt beide nodig: het aanpakken en ervoor gáán én het vertrouwen dat ’het’ er al is.

Bijzonder is dat Maezumi Roshi overdracht kreeg in zowel de Rinzai als de Soto lijn. Vandaar dat je in Zentrum een mix ziet van Soto en Rinzai stijl zoals: koanstudie én Shikantaza (’alleen maar zitten’), langzame én snelle loopmeditatie.

Hieronder vind je de lineage van Maezumi roshi: bovenaan staat Shakyamuni Boeddha, rechts onderaan staan Nico (Sojun Osho) met daarboven zijn leraar Genpo Roshi.

Als je jukai doet of denkai krijgt, kopieer je als onderdeel van het ritueel de lineage en kom je officieel in deze traditie te staan. Zo gaat de lijn door, tot en met jou, en wie weet – als je ooit ’Dharma transmissie’ krijgt – vanaf jou weer verder…

Officieel geautoriseerde Zenleraren.

In 2017 kregen Cornelia Wierenga en Willem Scheepers volledige Dharma Transmissie (Shiho) van Nico Tydeman Roshi. Ben Scheres ontving zijn transmissie in september 2018 ook van Nico Tydeman. Sinds 2017 geeft Simon de Boer ook les in Zentrum. Hij kreeg transmissie van Tenkei Roshi in 2015. John de Weerdt, Gerard Jansen kregen in 2025 volledige transmissie (Shiho) van Willem Scheepers. Jeroen van Deutekom en René ter Riet (in 2022) kregen beiden Denkai van Willem Scheepers.