De Chinese zenmeester Linji (618-907) zei ooit:
‘In deze homp rood vlees van jou zit een ware mens zonder rang of stand, die altijd het gelaat van ieder van jullie in- en uitgaat.
Wie dat nog niet ervaren heeft: kijk, kijk!’
___________________________
Al vaker heb ik het op deze plek gehad over de waarde van de Sangha, als de ‘club’ mensen met wie we samen onze Weg gaan, met wie we samenkomen in de zendo en daarna soms ook nog voor een kop koffie of een drankje.
Wel apart dat de Boeddha zélf zo nadrukkelijk het belang van de Sangha benadrukte als het ‘gehele heilig leven’. Toen Ananda ooit formuleerde dat de Sangha toch wel de helft van het ‘heilige leven’ was, reageerde de Boeddha krachtig:
‘Nee, Ananda! Nee! Dit is het gehele, heilige leven: goede vriendschap, goed gezelschap, goede kameraadschap. Wanneer een bhikkhu een goede vriend heeft, een goed gezelschap, een goede kameraad, dan mag verwacht worden dat hij het Edele Achtvoudige Pad zal ontwikkelen en cultiveren.’
Hij maakte duidelijk dat we vrienden en kompanen nodig hebben die weten waarover het gaat en die geïnteresseerd zijn in dit ‘pad’. We kunnen elkaar steunen in lastige tijden; in persoonlijk onderhoud met de leraar (daisan), in de interactie in de lessen met elkaar; maar ook buiten de zendo kunnen we een open oor en oog hebben om onze kwesties te bespreken en elkaar te bemoedigen als dat wenselijk is.
De zendo moet een veilige plek zijn waar we kunnen en mogen zijn wie we zijn, los van onze condities, onze tekortkomingen en eigen-aardigheden; en de schaamte en schuldgevoelens die er vaak bijkomen.
Ongeacht je gesteldheid en hoe je erbij zit, ben je welkom.
Er zijn niet zoveel plekken in ons leven waar je ‘je gal en lever’ kunt laten zien zonder terughoudendheid en gène, waar je ‘de naakte mens zonder rang of stand’ mag zijn.
Dat is kostbaar. We hebben van die plekken nodig, soms ook simpelweg voor troost en beschutting… Niks mis mee….
Ik kwam onlangs wat woorden tegen van David Brazier hierover die me het belang van de Sangha nog duidelijker maakten.
Op collectief niveau en in sociaal verkeer raken we makkelijk gevangen in gedeelde illusies en halve waarheden om een comfortabel niveau van ‘ samenzwering’ te scheppen.
Veel communicatie is niet echt contactvol of informatief, maar nogal eens gericht op het in standhouden van de eigen cultuur, persoon en de eigen overtuigingen.
Als het goed is kunnen we elkaar helpen om hier niet zo makkelijk in verzand te raken. Als je wat dit betreft in ‘goed’ gezelschap bent, straalt dat op je af en straalt dat ook van je uit. Eerlijkheid en openheid zijn net zo besmettelijk als waanzin. In deze tijd – maar eigenlijk altijd natuurlijk – van enorm belang.
We denken wel eens dat het in spiritualiteit van binnenuit moet komen en individueel is, maar dat is slechts zeer ten dele waar.
Wie en wat we ontmoeten op onze weg is vaak doorslaggevend. Bijna alle verlichtingsverhalen in de Zentraditie gaan over ontmoetingen tussen mensen waarin een uitwisseling plaatsvindt die tot een realisatie of een bevrijdende ervaring leidt.
De waarde van de sangha ligt ook in de kracht en energie die ontstaan als je met meer mensen samen mediteert. Veel mensen lukt het niet of moeilijk om thuis op zichzelf te zitten.
Tijd vrijmaken voor reflectie en stil worden, lijkt steeds lastiger te realiseren in ons hectische leven met al zijn afleidingen en zorgen. Vaak zijn we zijn bang voor stilte en ‘niets’ doen’; ook omdat je zorgen over je leven en deze lastige tijden dan naar boven komen drijven en ons beheersen.
In de hectiek van de wereld kan de Sangha een oase zijn, kan de zendo een tempel worden waarin we met elkaar samenkomen, op adem en tot bezinning kunnen komen.
Regelmatige gang naar de zendo helpt. Samenkomen en met elkaar zitten, steunt je in je beoefening en houdt je aan de gang.
Soms is er de ‘angst’ of weerstand dat we te weinig doen voor de wereld, die nu meer in brand lijkt te staan dan ooit – althans in onze perceptie. Is stil worden en zitten niet te weinig en te passief dan? Wie zit soms niet met deze vraag, die regelmatig gesteld wordt in de zendo.
Iemand in de groep die bij Vluchtelingenwerk werkt, gaf aan hoe fijn zij het juist vond dat er een plek is waar dat even kan. ‘Het is voor mij niet zo dat je daardoor negeert of vergeet wat er gaande is: eigenlijk het tegenovergestelde. Maar er kan even wat wegvallen waardoor je beter kunt zien waar jouw rol zit in dat waar je je boos over maakt of wat je verdrietig maakt; wat me uiteindelijk kan leiden tot de juiste actie en dat meestal met een lichter en blijer gemoed…’
Stilte en ‘actieve passiviteit’ dus niet als vlucht, maar als een soort van reset: wie ben ik en wat doe ik hier, waar sta ik en wat te doen…..of juist niét te doen.
_________________________
- Schutse’ is een ouderwetse term die vaak gebruikt wordt om een veilige plek aan te duiden. In de Psalmenvertaling van Ida Gerhard wordt het vaak gebruikt in de zin van God als schutse hebben. Maar ook de drie juwelen, de Tao of heel concreet de zendo kunnen we zien als onze schutse.
Zentrum 