In het achtvoudige pad van de Boeddha vind je telkens deze aanwijzing terug in wat te doen: juiste inzicht, juiste spreken, juiste handelen enz. De aanwijzingen zijn summier en het blijkt dat we voor onszelf verder dienen te onderzoeken wat ‘dit juiste’ dan is in de situaties waarin we verzeild raken.
Overal duiken er vragen (én antwoorden) op over hoe we zouden kunnen of zelfs moeten reageren op de turbulentie in de wereld. Vragen die ook in ons – tot nu toe redelijk rustige – eigen landje nog actueler zijn geworden met de laatste verkiezingsuitslagen, de politieke verschuivingen in de wereld en de incidenten van de laatste tijd.
Hoe te reageren op alle uitdagingen?
Slaan ze me plat, kijk ik liever weg, brand ik aan, ga ik me sterk maken voor de goeie zaak, demonstreren, petities ondertekenen, rellen? Lastige vragen. Afhankelijk van karakter, overtuigingen en omgeving schieten we vaak als vanzelf in voor de hand liggende geconditioneerde reacties.
Heeft onze beoefening iets te bieden op dit punt?
Het Taoïsme is vrij eensluidend hierin: als het water je aan de lippen staat en je niet weet wat te doen, dan is het advies: stoppen, stilstaan en stil worden. Opdat de droesem van je verontwaardiging, je – wellicht opgeklopte – ideeën en emoties kunnen zakken en bezinken. Zodat er wat overzicht en helderheid ontstaat en je kunt zien/ervaren wat je te doen staat of wat juist niet. Dit is geen vlucht of ontkenning, maar juist een volledig serieus nemen van de situatie én jezelf daarin.
In het Mahayana boeddhisme kennen we daarenboven de z.g. bodhisattva geloften. Deze worden in veel zendo’s gereciteerd aan het einde van een zitting. Daarin spreek je de intentie uit de oorzaak van de pijn en het leed, individueel en op wereldschaal, te doorgronden, de werkelijkheid die daaronder ligt aan te gaan en te werken aan het welzijn van alles en iedereen.
Wel erg hoog gegrepen zul je zeggen…..Maar toch is dat wat we eigenlijk diep van binnen willen. Als we verder durven en kunnen gaan dan onze angsten, weerstand, kwaadheid en haat, ligt daaronder ergens de wens dat alles en iedereen bevrijding c.q. verlichting mag vinden in zijn of haar leven. Deze boodschap vind je voordurend terug in het gedachtengoed van Ton Lathouwers. Tegen alle ‘gezonde verstand in’, is dit wat we willen en het was altijd weer zijn hartstochtelijk oproep om alles en iedereen hierin te betrekken. Niemand mag achterbijven.
Hoe werkt dit in mijn dagelijkse leven? Geen idee. Er zijn niet echt recepten. Ja die zijn er wel, maar de vraag is altijd of ze werken. Soms wel, vaak niet; mdat ze al te vaak voortkomen uit de wens direct uit de penarie te komen in plaats van er bij stil te staan, te kijken en te voelen. Thich Nath Hanh gebruikt hier altijd de termen: diép kijken en diép voelen.
Dat is heus niet makkelijk. Kan ik mijn directe reacties even láten en zien wat er echt nodig is, wat heilzaam is. Wat hier en nu ‘het juiste’ is. Kan ik het oplaaiende vuur van mijn en andermans emoties wat dimmen in plaats van olie op het vuur te gooien?
Ga d’er maar aan staan. Dit vraagt groot inzicht, grote moed en de bereidheid tot groot onderzoek, c.q. grote twijfel. En dat vraagt weer een doorgaande beoefening om ons bewust-zijn scherp, eerijk en open te houden.
Zentrum 