Kromme komkommer

De laatste weken zijn we weer eens opnieuw Shunryu Suzuki’s Zen mind, beginner’s mind gaan lezen en bespreken. Toen ik begon met zen eind jaren ’70 was dit op de Nederlandse Zenboekenmarkt een van de eerste en populairste ‘echte’ Zenboeken, naast bijvoorbeeld ‘De lege spiegel’ van Jan Willem van de Wetering.

In de Nederlandse vertaling kreeg het werk de enigszins – zeg maar rustig behoorlijk – misleidende titel Zen begin. Hé, da’ s mooi dacht ik toen: fijn boekie om mee te beginnen. Maar dat viel tegen.

De teksten – uitgeschreven inleidingen van Suzuki – zijn voor het westers geschoolde verstand niet direct zo behapbaar en inzichtelijk als je zou hopen aan de hand van de titel. Dat had te maken met het feit dat het hier om spreektaal ging, die ter plekke en spontaan ontstond in de situatie van dat moment.

Maar ook omdat het hier om Soto Zen ging, terwijl de eerste kennismaking met Zen voor velen van ons in ‘het westen’ was verlopen via de Rinzai benadering van Zen, waar zijn naamgenoot D.T. Suzuki veel voor heeft betekend. En daarin spraken vooral koans zeer tot onze verbeelding en maakten van Zen een bijzonder geavanceerd gebeuren, waar we ons – maar laat ik voor mezelf spreken – ook enigszins op lieten voorstaan.

Zen was toen heel apart en bijzonder, althans in mijn beleving. Niet iets wat iedereen deed! Jaren later pas kwam Yoko Beck met haar boek Niks bijzonders……

Maar dit was toch heel wat anders en het kostte best moeite om de taal van Suzuki enigszins door te laten dringen. Maar de toon was eerlijk, onopgesmukt en ook de inhoud ráákte, ook al begreep ik de helft niet echt. En die prachtige sprekende sympathieke kop van Suzuki op de flap deed de rest. Dus lezen maar, proeven, zoekend, niet wetend en toch voelen dat je wat te pakken had. En na verloop van tijd opnieuw lezen, en na 5 jaar weer eens, na 10 jaar…En nu bijna 40 jaar later lees ik het voor de zoveelste keer en elke keer ontdek ik nieuwe dingen.
De teksten zijn hetzelfde gebleven, maar ik ben veranderd en verander voortdurend. De titel is in dat licht treffend: telkens weer lezen met de geest van de beginner.

‘Zen mind, beginner’s mind’ is voor de eeuwigheid denk ik wel eens, althans voor die van mij. Dit boekje is onuitputtelijk, juist ook omdat het níet allemaal zo klaar is als een klontje en het je verstand van tijd tot tijd op tilt zet. Maar daarmee geeft het ook alle ruimte aan je eigen ontwikkeling en proces van volwassenwording op de weg van Zen. Je ontdekt jezelf telkens weer in andere woorden en zinnen. Zoals dat bij goede romans en poëzie ook het geval is. Alles wat goed is, gaat een heel leven mee.

En Suzuki gaat mijn hele leven mee, dat is zeker. Eigenlijk had ik willen schrijven over een van de onderwerpen waar we ons de afgelopen week mee bezig hielden – over het omgaan met problemen – maar ik merk nu dat ik toch blijf hangen in een ode aan en lofzang op Suzuki Roshi. So be it. En misschien moet ik het daarbij maar even laten. Die problemen komen nog wel een keer, die blijven wel.

Suzuki’s belang voor de Dharma in het westen is volgens mij nauwelijks te overschatten. In mijn beoefening en gedachten is hij heel vaak aanwezig, ook als ik mijn eigen Dharma lineage gedenk waaruit ik voortkom. Officieel zit hij in een andere ‘lijn’, maar gevoelsmatig is hij een van mijn belangrijkste leraren. Natuurlijk ook omdat hij zo aan het begin van mijn zenweg stond. In die zin valt de titel ‘Zenbegin’ wel weer helemaal op zijn plek.

Ik hoop oprecht dat hij voor velen een inspirerend begin van de Zenweg kan betekenen en dat zijn leven en inspanningen vruchten dragen tot alle levende wezens bevrijd zijn, om het maar even heel Boeddhistisch neer te zetten.

In 2000 is er een heel mooie biografie gepubliceerd over zijn leven door David Chadwick, een van zijn studenten.

Titel: Crooked Cucumber: ‘The Life and Teaching of Shunryu Suzuki.’
Het boek is ook vertaald, als ‘Kromme komkommer, Leven en zen onderricht van Shunryu Suzuki.’ (uitgeverij Asoka)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s